Emmy Noether Hayatı

0

Emmy Noether kimdir ve ne yapmıştır? Emmy Noether hayat hikayesi, matematik alanındaki çalışmaları, bilime katkıları hakkında bilgi.

Emmy Noether

Emmy Noether; (d. 23 Mart 1882, Erlangen, Almanya – ö. 14 Nisan 1935, Bryn Mawr, Pennsylvania, ABD), yüksek cebir alanındaki buluşlarından dolayı çağımızın en yaratıcı soyut cebircisi olarak tanınan Alman matematikçidir.

1907’de cebirsel değişmezler konusundaki doktora çalışmasını Erlangen Üniversitesi’nde tamamlayan Noether, 1913’ten sonra aynı üniversitede, babası Max Noether’in (1844-1921) yerine bazı derslere .girmeye başladı. 1915’te gittiği Göttingen Üniversitesi’nde, bazı öğretim üyelerinin karşı çıkmasına karşın ünlü matematikçiler David Hilbert ve Felix Klein’ın ısrarıyla kalmaya karar verdi ve 1919’da bu üniversiteye öğretim üyesi olarak resmen atandı.

Göttingen’den meslektaşı Werner Schmeidler ile birlikte yazdığı ve Mathematische Zeitschrift’te yayımlanan “Moduln in nicht-kommutativen Bereichen, insbesondere aus Differential- und Differenzen-Ausdrücken” (1920; Değişmeli Olmayan Cisimlerde, Özellikle Diferansiyel ve Fark Terimlerinde Modüller) Noether’in olağanüstü bir matematikçi olarak adını duyurduğu ilk çalışmasıydı. Bundan sonraki altı yıl boyunca araştırmalarını genel idealler (halkaların özel altkümeleri) kuramı üzerinde yoğunlaştırdı ve bu kuramda önemli bir yeri olan artık (rezidü) teoremini buldu. Aksiyomatik bir temele dayanan, bütün durumlar için geçerli bir genel idealler kuramı geliştirdi. Ortaya koyduğu soyut kuram, matematikteki birçok gelişmenin bir bütünde toplanmasına yardımcı oldu.

1927’den sonra çalışmalarını, değişmeli olmayan cebirler (sayıların çarpılma sırasının sonucu etkilediği cebirler), bunların doğrusal dönüşümleri ve değişmeli sayı cisimlerine uygulanmaları üzerinde yoğunlaştırdı. Değişmeli olmayan cebirler kuramını düzenli ve tümüyle kavramsal bir biçimde yeniden oluşturdu. Helmut Hasse ve Richard Brauer ile birlikte değişmeli olmayan cebirlerin yapısını ve bunların vektörel çarpım aracılığıyla değişmeli cisimlere uygulanmasını inceledi. Noether’in bu dönemde yayımladığı en önemli makaleler, “Hyperkomplexe Grössen und Darstellungstheorie” (1929; Aşırı Karmaşık Sayı Sistemleri ve Bunların Temsili) ve “Nichtkommutative Algebra”dır (1933; Değişmeli Olmayan Cebir).

Noether, araştırmalarına ve öğretim üyeliğine ek olarak Mathematische Annalen’in yayına hazırlanmasında görev aldı. Öte yandan araştırmalarının büyük bölümü öğrenci ve meslektaşlarının makalelerinde yayımlandı.

1933’te Naziler iktidara gelince Göttingen’deki birçok Yahudi profesörle birlikte Noether de görevden alındı. Ekim 1933’te Almanya’dan ayrılarak ABD’ye gitti ve Bryn Mawr College’da konuk profesör olarak görev aldı, ayrıca New Jersey’deki Princeton’da bulunan Yüksek Araştırmalar Enstitüsü’nde öğretim üyesi ve araştırmacı olarak çalıştı.

Yorum Yazmak İster misiniz?

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.