İdrar ve Özellikleri İle İlgili Bilgi

0

İdrar nedir, içeriği nasıldır? İdrarın oluşumu, yapısı, özellikleri, hayvanlar ve insanlarda idrar üretimi hakkında bilgi.

İdrar

İdrar; dolaşım sıvılarından boşaltım organlarına geçen ve vücuttaki metabolizma artıkları ile sıklıkla toksik maddelerden oluşan sıvı ya da yarıkatı çözelti. İdrarın bileşimi, canlının sıvı gereksiniminin bir göstergesidir. Tatlı su hayvanlarının idrarı genellikle çok seyreltiktir. Deniz hayvanları, tuzlu ortamdaki sıvı kaybının önüne geçmek için çok yoğun idrar çıkarır. Bazılarında tuzun vücuttan atılması için özel mekanizmalar gelişmiştir. Karada yaşayan hayvanlar, genellikle yerleşim yerlerine bağlı olarak suyu vücutlarında tutar ve oldukça yoğun idrar çıkarırlar.

İnsan ve memelilerin çoğunda idrar, böbreğin nefron adlı bölümüne süzülen kan plazmasından oluşur. Bu sıvının plazmadan tek farkı makromolekül (örn. protein) içermemesidir. İdrar, nefron borularından geçerken plazmadaki aminoasit ve glikoz gibi yararlı bileşenler, öbür besin maddeleri ve su geri emilerek kana karışır; geriye son idrar olarak bilinen yoğun bir atık madde çözeltisi kalır. İdrar, su, aminoasit metabolizması sonucunda oluşan üre, inorganik tuzlar, kreatinin, amonyak ve idrara tipik sarı rengini veren ürokrom adlı pigmentten oluşur. Ayrıca, kana geri emilmesi olanaksız bütün maddeler idrarla atılır. Nükleik asitlerin yıkılmasıyla ortaya çıkan ürünlerden allantoin memelilerin çoğunda, ürik asit ise insanda ve ıslah çalışmalarının garip bir sonucu olarak Dalmaçya köpeğinde bulunur.

Kuşlar, böcekler ve karada yaşayan sürüngenlerin çoğunda aminoasit metabolizmasının son ürünü suda çözünebilen üre değil, çözünme özelliği olmayan ürik asittir. Kuş ve sürüngenlerde idrar beyazımsı ve sulu bir ürik asit süspansiyonudur; vücuttan dışarı atılmadan dışkılığa girer ve dışkıyla karışır. Karada yaşayan böceklerin idrarı katıdır; kimi zaman atılmayarak vücutta pigment halinde depolanır.

Amfibyumlar ve balıklarda idrar sulu bir üre çözeltisidir ancak memelilerdekinin tersine, boşaltım organlarında geri emilen su çok fazla olmadığından idrar seyrettiktir. Bazı deniz hayvanlarında geçişme (osmoz) yoluyla su kaybının önlenmesi için ürenin çoğu kanda kalır.

Kemiklibalıklar, derisidikenliler, knidliler ve tekhücreliler gibi küçük, ilkel hayvanların özellikle suda yaşayan türlerinde, aminoasit metabolizmasının son ürünü, seyrettik sulu çözeltilerde birikip atılan ve toksik etkisi olan amonyak gazıdır. Daha küçük hayvanların çoğunda boşaltım sistemi gelişmemiştir; hücrelerin her birinden dolaşım sıvılarına geçen atıklar, daha sonra yayınım yoluyla çevreye dağılır.



Yorum Yazmak İster misiniz?

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.