Peribacaları Nasıl Oluşmuştur?

0

Peribacaları, değişik dirençteki kayaçların farklı aşınımı sonucunda oluşan, silindir ya da koni biçimli yüzey şekli. Bazılarının yüksekliği 35 metreye ulaşır, ama bazılarınınki 1 metreyi bile bulmaz.
Peribacaları
Genellikle eski yanardağ etkinliklerinin çeşitli aşamalarında püskürtülmüş tüf ve lavların farklı katmanlar halinde bulunduğu yörelerde oluşur. Bu alanlarda aşınmaya karşı daha dirençli olan eski lav akıntısına ait parçalardan her biri, altında yer alan daha az dirençli tüf katmanlarını sel sularının aşındırıcı etkilerine karşı korur. Bunun sonucunda katılaşmış lav blokunun çevresi aşınarak alçalırken, gittikçe artan düzey farkı sonucunda üstünde sert blok bulunan kesim yüksekte kalır ve böylece tepesi şapkalı bir sütun biçimindeki peribacası ortaya çıkar. Aşınım süreci sırasında sütunun tepesindeki dayanıklı blok dengesini yitirerek düşebilir. Koruyucu şapkası düşen peribacası hızla alçalmaya başlar. Aşınma olayı sürerken daha derindeki başka bir blokun aynı koruyucu işlevi yerine getirmesiyle yeni bir peribacası oluşumu başlayabilir.

Bir yörede peribacalarının oluşması için sözü edilen yeryüzü koşullarından başka, yörenin uzun bir kurak mevsim ile sağanak halinde yağışların görüldüğü yarıkurak iklimli bir bölgede yer alması gerekir. Ayrıca, arazi yüzeyini koruyan sık bir bitki örtüsünün olmaması da peribacalarının oluşmasını kolaylaştırır. Bu koşullardan hepsinin bir’ araya geldiği ve bunun sonucunda yeryüzünün en tipik peribacalarının oluştuğu alan Ürgüp-Göreme yöresidir. Ürgüp kasabasının hemen yanı başındakiler ile Göreme Vadisinde ve Avanos’un Zelve Vadisi içinde sıralanmış olan peribacaları turistik açıdan büyük önem taşır. Bunlardan başka Uçhisar, Ortahisar ve Gülşehir çevresiyle Aksaray ili sınırları içinde kalan Ihlara Vadisinde ve Kayseri ilindeki Soğanlıdere Vadisinde de peribacalarına rastlanır.

Göreme çevresindeki peribacalarından birçoğunun içleri eskiden oyularak uzun bir süre ibadet yeri ve konut olarak kullanılmıştır.

Yorum Yazmak İster misiniz?

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.