Piaget’in Ahlak Gelişim Kuramı

0

Piaget’in ahlak gelişim kuramının özellikleri nelerdir? Ahlak gelişimi dönemleri ve içeriği hakkında bilgi.

PİAGET’NİN AHLAK GELİŞİMİ KURAMI

Piaget, çocukların ahlak gelişimlerini anlama adına, kuralları nasıl değerlendirildiklerini öğrenmenin önemli olduğunu düşünür. Bu bağlamda çocukların oyunlarını gözlemleyerek ahlak gelişim özelliklerini izah etmeye çalışmıştır. Ayrıca Piaget, çocuğun zihinsel (bilişsel) gelişimi ile ahlaki yargıları arasında bir ilişki olduğuna inanır.

Piaget çocukların oyunlarını gözlerken, 2 yaş civarındaki çocukların kural olmaksızın sadece oynadıkları; 2-6 yaş arasındaki çocukların kuralların farkında olduğunu ancak kuralların ne amaçla konduğunu anlayamadıkları; 6-10 yaş arasındaki çocukların kuralları izlemede sık sık tutarsızlık göstermekle birlikte, kuralları kabul ettikleri sonucunu çıkarır. Piaget’e göre 6-10 yaş aralığında olan çocukların, kuralların yüksek bir otorite tarafından konulduğunu ve değiştirilemez olduğunu düşünürler. Oyun kurallarının, grubun kararına göre değiştirilebileceğini anlayamazlar. Kuralları bilinçli olarak kullanamama ve izleyememe 10-12 yaşlara kadar sürer. Ancak 10-12 yaşlarda oyunu aynı kurallarla oynayabilirler; kuralların oyuna yön vermek ve oyuncular arasındaki anlaşmazlıkları en aza indirmek için konulduğunu anlayabilirler. Aynı zamanda, kuralların herkesin üstünde anlaştığı basit şeyler olduğunu; bireylerin anlaşarak kuralları değiştirebileceklerini kavrayabilirler.

Piaget’ye göre okul öncesi dönemde, çocuklarda ahlak söz konusu değildir. Çünkü kuralların farkında değildirler yani bilmezler. Bu nedenle ahlak gelişimi, çocuğun işlem öncesi dönemden, somut işlemler dönemine geçtiği 6 yaşa kadar başlamaz.

Piaget, ahlak gelişimini iki dönemde incelemektedir.

1. Dışsal kurallara bağlılık dönemi (ahlaki gerçeklik dönemi ya da töresel gerçeklik)

Bu dönem, 6-12 yaş aralığını kapsamaktadır. Bu dönemde kayıtsız şartsız otoriteye uyma söz konusudur. Çocuklar bu aşamada kuralların Tanrı, asker, polis ya da anne-babaları gibi güçlü otoriteler tarafından konulduğuna inanmaya başlarlar ve bu düzenlemelerin kutsal ve değiştirilemez olduğunu düşünürler. Piaget bu durumu “Hetererom” kavramı ile açıklar. Hetererom, başkalarının yasalarına boyun eğmek anlamındadır. (Genelde (4-8 yaş aralığında olan çocuklarda görülür.)

Bu dönemde çocuğa yakın çevresi (anne-baba-akraba) vs) tarafından ne yapması ve ne yapmaması gerektiği ile ilgili telkinde bulunulur. Çocuk kuralların değişmezliğine inanır ve kurallara uymayanların otomatik olarak cezalandırılması gerektiğini düşünür. Cezalandırma çocuk için kurallara uymamanın doğal neticesidir.

Bu dönemdeki çocuklar, bir davranışın yanlış olup olmadığını, davranışının niyetinden çok, nesnel sonuçlarına göre değerlendirirler. Örneğin; bu aşamadaki çocuk, kötü niyeti olmaksızın kapının arkasındaki 5 bardağı kıran çocuğun, gizlice çikolataya almaya çalışan ve 1 bardağı kıran çocuktan daha yaramaz olduğunu düşünür, (niyete değil, sonuca bakarak karar verir.)

2. Ahlaki özerklik-otonom(ya da görecelik) dönemi (12 yaş ve üstü)

Bu dönem otonom ahlak dönemi olarak ta tanımlanır. Otonom ahlak, çocuğun kendi yasalarına, kurallarına uymasıdır.

Bu dönemde çocuklar, kuralların-yasaların insanın gereksinimlerine göre oluşturulduğunu ve gerektiğinde değiştirilebileceğini-çiğnenebileceğini anlar. (Birinin hayatını kurtarma adına trafik kurallarını ihlal etme) Bu nedenle çocukların ahlaki değerlendirmeleri görelilik kazanır.

Bu dönemde davranışlar nesnel sonuçlarına göre değil, niyete göre değerlendirilir. Ayrıca anne-baba mutlak otorite olarak görülmez.

Bu dönemde heteronom ahlaktan özerk ahlaka geçişte zihinsel olgunlaşma ile sosyal deneyimlerin her ikisinin de önemli rol oynadığına inanılır. Öte yandan bu dönemde insan hakları, özgürlük, adalet, eşitlik gibi evrensel değerler benimsenmeye başlanır.



Yorum Yazmak İster misiniz?

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.