Yeni Çağda Avrupa İle İlgili Bilgi

0

Yeni Çağda Avrupa’daki gelişmeler, coğrafi keşifler, etkileri, Reform ve Rönesans, aydınlanma çağı, yedi yıl savaşları hakkında bilgi.

YENİ ÇAĞDA AVRUPA

Yeni Çağ İstanbul’un Fethi’yle (1453) başlar, Fransız İhtilali’yle (1789) sona erer.

Coğrafi Keşifler

XV. ve XVI. Yüzyıllarda Avrupalılar tarafından yeni ada, kıta, okyanus ve ticaret yollarının bulunmasına Coğrafi Keşifler denir.

SEBEPLERİ
• Pusulanın Avrupalılar tarafından kullanılmaya başlaması
• Coğrafya bilgisinin artması ve okyanusa dayanıklı gemilerin yapılması
• Hristiyanlığı yayma düşüncesi
• Zengin doğunun Avrupa’yı çekmesi
• İpek ve Baharat Yolları’nın Müslümanların eline geçmesi
• Atlas Okyanusu kıyısındaki devletlerin yeni ticaret yolları bulma isteği
• Cesur gemicilerin yetişmesi

KEŞİFLER
• Kristof Kolomb dünyanın yuvarlaklığını ispatlamaya çalıştı. Hindistan’a gitmek için batıya hareket eden Kolomb Amerika kıtasına ulaştı. Fakat burayı Hindistan sandı. 1507 yılında aslen İtalyan olan Ameriko Vespuçi bu toprakların yeni bir kıta olduğunu ispatladı.
• Ticaret amacıyla Afrika’nın batı sahillerini dolaşan Bartelmi Diaz, pusulanın da yardımı ile 1487’de “Ümit Burnu’nu” keşfetti.
• Vasko dö Gama Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan’a ulaştı. Böylece Hint ticaret yolu değişti. Hint okyanusunda İspanyollar ve Portekizlilerle uğraşabilecek güçte devlet olmadığı için bölgeye hakim oldular.
• Macellan’ın 1519 yılında başlattığı seyahat 1522 yılında Del Kano tarafından tamamlandı. Böylece Dünya’nın yuvarlak olduğu ispatlandı.

SONUÇLARI
Ekonomik
• Avrupa’da ticaret canlandı ve zenginlik arttı.
• Yeni ticaret yollarının bulunması ile İpek ve Baharat Yolları’nın önemi azaldı.
• Deniz ticareti kara ticaretinden daha kârlı hale geldi.
• Akdeniz limanları önemini kaybetti, Atlas Okyanusu kıyısındaki limanların önemi arttı.
• Avrupa’da temel geçim kaynağı tarımken bunun yerini ticaret aldı.
• Avrupa üretim ve alım gücü arttı. (Burjuva sınıfı güçlendi.)
• Avrupa ticari açıdan kendine yeter hale geldi.
Siyasi ve Sosyal
• Afrika, Amerika, Avustralya ve okyanuslar keşfedildi.
• Önce İspanyollar ve Portekizliler, daha sonra Hollandalılar ve İngilizler sömürge imparatorlukları kurmaya başladılar.
• Yeni keşfedilen yerlere Avrupa’dan büyük bir göç dalgası başladı.
• Avrupa yeni kültürlerden etkilendi.
• Burjuva sınıfı ticaret sayesinde zenginleşti.
• Avrupa’da sosyal ve ekonomik olarak değişimlere sebep oldu.
• İnsanlarda yeni şeyleri keşfetme duygusu gelişti.
• Yeni ırklar, bitkiler ve hayvanlar tanındı.
• Rönesans’a zemin hazırladı.
Dini
• Avrupa’da Hristiyanlık inancı sarsıldı.
• Yeni keşfedilen yerlerde ise Hristiyanlık yayıldı (misyonerlik faaliyetleri)
• Kilise keşfedilen yerlerde Avrupa kültürünü yaydı.

Coğrafi Keşifler’in Türk-İslam Dünyası Üzerindeki Etkileri

***Coğrafi Keşifler bütün insanlığı etkilemiştir. Bu yönüyle evrensel bir özelliğe sahiptir.
***Akdeniz limanları önemini kaybetti.
***İpek ve Baharat Yolları önemini kaybetti.
***Osmanlı Devleti ticaret faaliyetlerini yeniden geliştirebilmek için Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vermek zorunda kalmış, kanal projelerini (Don – Volga, Süveyş) ortaya atmıştır.
***Osmanlı topraklarında kervan yolları boyunca faaliyet gösteren halk ve zanaatkarlar işsiz kaldı.

Rönesans

XV. ve XVI. yüzyıllarda önce İtalya’da başlayan ve daha sonra Avrupa’da yayılan edebiyat, güzel sanatlar ve bilim alanındaki gelişmeler, yenilikler ve anlayışlara “yeniden doğuş” anlamına gelen Rönesans denir.

Rönesansın Nedenleri

♦ Haçlı Seferleri ile doğu uygarlığındaki bilim ve teknolojik gelişmelerin batıya taşınması.
♦ Matbaanın etkisi ile yeni buluş ve düşüncelerin her tarafa kolayca yayılması.
♦ Coğrafi Keşifler’le Avrupa halkının zenginleşmesi ve yaşam seviyesinin yükselmesi sonucunda düşünce ve sanat eserlerine değer veren meşen sınıfının ortaya çıkması.
♦ Avrupa’da üstün yetenekli sanatçılar ile düşünce ve bilim adamlarının yetişmesi.
♦ Avrupa’da eski Yunan ve Roma medeniyetinden kalma edebiyat, sanat, bilim ve felsefe eserlerinin incelenmesi, değerlendirilmesi ve okutulması.


Rönesans’ın İtalya’da Başlamasının Nedenleri

**İtalya, coğrafi konumu nedeniyle Mısır, Yunan, Helen ve İslam uygarlıklarıyla yakın ilişkiler içindeydi.
**İtalya, Haçlı Seferleri sonunda önemli bir ticaret merkezi oldu. Ticaret nedeniyle kültür etkileşimi hız kazandı.
**Roma, Hristiyanların dini merkeziydi. Zenginleşen kilise, sanatçıları korudu.
**Ticaret sayesinde İtalyan şehir devletleri zenginleşmişti. Bu devletlerde kültürel çalışmaları destekleyen insanlar vardı.
**Roma ve Helen medeniyetinin merkezi olan İtalya, Avrupa’nın da kültür merkezi idi.

Rönesans’ın Sonuçları

♦ Rönesans’la birlikte Avrupa’da bilim alanında deney ve gözleme dayalı pozitif düşünce yayıldı. Bunun sonucunda skolâstik düşünce yıkıldı.
♦ Avrupa’da bilim, teknik, sanat ve edebiyatta yeni bir görüş ve düşünce oluştu.
♦ Hümanistler, insanı ve doğayı konu alan ve insanın ön plâna çıktığı eserler oluşturdular.
♦ Pozitif düşüncenin gelişmesi ile kutsal kitaplar ve din adamları eleştirilerek Reform Hareketleri’nin doğuşuna ortam hazırlandı.
♦ Avrupa’da soylular ile halk arasındaki ekonomik, sosyal ve kültürel alanlardaki çelişkiler arttı. Din adamları, bürokraside çalıştırılmadılar, devlet işlerini yürütecek bürokratlar ortaya çıktı.
♦ Eğitim ve öğretime önem verildi. Bilimdeki gelişmeler endüstrinin gelişmesine ortam hazırladı.

Rönesans’ın etkileri Avrupa dışında görülmedi. Osmanlı Devleti XV. ve XVI. yüzyıllarda bilim, teknik ve mimaride Avrupa’dan çok ileri düzeydeydi. Bu sebeple Osmanlı Devleti Avrupa’da yaşanan bu gelişmelerden yararlanma ihtiyacı duymadı. Ancak Avrupa devletleri, Rönesans’ın etkisiyle oldukça hızlı bir gelişme süreci yakalamış oldu.

Rönesans’ın en tanınmış simaları İtalya’da Davinci, Rafael, Donatello ve Mikelanj, Fransa’da Montaigne, Almanya’da Albert Dürer ve İngiltere’de Shakespeare’dir.

Reform

Reformun kelime anlamı iyileştirme, düzeltmedir. Reform, XVI. yy.da Katolik mezhebindeki bozulmayı önlemek ve yeni düzenlemeler yapmak ihtiyacından doğmuştur.

Reform’un Nedenleri

♦ Katolik kilisesinin bozulması ve kilisenin bazı zümrelerin çıkarlarına uygun hareket etmeye başlaması, dini ticaret haline getirerek Endüljans adlı af belgesi sayesinde zenginleşmesi.
♦ Kiliselerin ele geçirdiği siyasi güç ile halkı sömürerek zenginleşmesi.
♦ Rönesans’ın etkisi ile hümanist ve özgür düşüncenin yayılması.
♦ Matbaanın kurulması ile dinî eserlerin bol miktarda basılması ve halkın dinini kendi dilinde öğrenmeye başlaması.

Almanya’da Başlamasının Nedenleri

***Alman halkının italya’daki halka göre daha fakir olmasının kiliseye karşı kin duymasına neden olması,
***Kilisenin desteklediği Katolik Avusturyalı kralların, Alman kralı ve prenslerini baskı altında tutmak istemesi.

Reform’un Sonuçları

♦ Avrupa’da mezhep birliği bozuldu; Protestanlık, Kalvenizm, Prespiteryenizm ve Anglikanizm gibi yeni mezhepler ortaya çıktı.
♦ Katolik kilisesi kendisine çekidüzen vermek zorunda kaldı. Cizvit Tarikatı’nı kurarak büyük bir cemiyet oluşturdu. Deniz aşırı ülkelerde Hristiyanlığın yayılmasına çalıştı.
♦ Okullar, kilisenin elinden alınarak halka verildi. Kilisenin eğitim ve kültür üzerindeki baskısı önemli ölçüde kalktı. Kültürel ve bilimsel gelişmelerde daha serbest bir ortam oluştu.
♦ Katolik kilisesinden ayrılan ülkelerde kilisenin malları yağmalandı ve topraklarına el kondu.
♦ Papalara ve din adamlarına duyulan saygı ve güven azaldı.
♦ Papa Engizisyon Mahkemeleriyle Katolik kilisesinin otoritesini zorla sağlamaya çalıştı.

• Reform Hareketi’nin en tanınmış kişileri Almanya’da Luther, Fransa’da Kalven, İngiltere’de ise Kral VIII. Henry’dir.
• 1555 Ogsburg Antlaşması ile Protestanlık Almanya’da resmiyet kazandı.
• 1598’de Nant Fermanı ile Fransa’da Kalvenizm resmiyet kazandı.

Reform, Osmanlı Devleti’ndeki Hristiyanları etkilememiştir. Bu durum üzerinde Osmanlının sağladığı inanç özgürlüğünün yanı sıra Osmanlı ülkesindeki Hristiyanların Ortodoks mezhebinde olmaları da etkili olmuştur.

Aydınlanma Çağı

Avrupa’da, XVII. ve XVIII. yy.da aklı, bilimi ve düşünceyi ön planda tutan döneme Aydınlanma Çağı denir. Bu dönemde doğru bilgiye ulaşmanın yolu deney, gözlem ve akıl olduğu savunuldu. Aydınlanmanın insan hakları ve demokrasi alanında ortaya koyduğu yeni değerler toplumları etkilemiştir.

Otuz Yıl Savaşları (Mezhep Savaşları) (1618-1648)

***Bu savaşlar Alman İmparatoru II. Ferdinand’ın Almanya’da mezhep birliğini sağlamak ve Protestanları ortadan kaldırmak istemesinden dolayı çıkmış ve daha sonra siyasi nitelik kazanmıştır.

***Otuz Yıl Savaşları Almanya’nın mağlubiyetiyle bitti ve Westfelya Antlaşması (1648) yapıldı. Bu antlaşmaya göre Almanya İmparatoru, Alman Prenslerinin siyasal ve dinsel özgürlüklerini kabul etti.

Yedi Yıl Savaşları (1756-1763)

İngiltere’nin Avusturya, Fransa ve Rusya ittifakıyla yaptığı savaşlardır.

Amerika Birleşik Devletleri’nin Kurulması (1787)

♦ İngiltere’nin, Yedi Yıl Savaşları’nda bozulan mali yapısını düzeltmek için Amerika’daki 13 kolonisine yeni vergiler koyması, koloniler tarafından tepkiyle karşılanmıştır.
♦ 13 koloni, 1774’te toplanarak I. Filedelfiya Kongresi’nde İngiltere ile savaşa karar verdi. 1776’da II. Filedelfiya Kongresi’nde 13 koloni bağımsızlığını ilan ederek insan Hakları Bildirisi’ni kabul etmiştir.
♦ 1783 Versaille (Versay) Antlaşması’yla İngiltere 13 koloninin bağımsızlığını kabul etti. 1787’de Amerika Birleşik Devletleri kurulmuştur.

ABD’nin kurulması Avrupa’ya karşı denge unsuru olması açısından önemlidir.


Yorum Yazmak İster misiniz?